ISA-95 nedir? Fabrikanızı beş katmanda okumak
Sensörden ERP'ye kadar her sistemin yerini tarif eden ortak dil. Hangi katmanın eksik olduğunu bilmeden yapılan dijitalleşme yatırımı, köprüsüz kurulan bir yol gibidir.
Bir fabrikada “dijitalleşme” dendiğinde herkes farklı bir şey anlar. Bakım müdürü sensörleri, planlama ekibi ERP’yi, bilgi işlem ağı düşünür. ISA-95 bu karmaşaya ortak bir harita getirir: hangi sistemin hangi katmanda durduğunu ve katmanların birbirine ne söylemesi gerektiğini tarif eder.
Kısaca ISA-95
ISA-95, Uluslararası Otomasyon Derneği’nin (ISA) üretim sistemleriyle iş sistemleri arasındaki entegrasyon için geliştirdiği standarttır. İlk bölümü 2000 yılında yayımlandı; uluslararası karşılığı IEC 62264’tür. Bir yazılım ya da ürün değil, bir model ve terminoloji setidir. Bu yüzden markadan bağımsızdır: SAP da kullansanız yerli bir ERP de, aynı haritaya yerleşirsiniz.
Beş katman
| Seviye | Ne olur? | Tipik sistemler |
|---|---|---|
| 0 | Fiziksel süreç | Hat, makine, akış |
| 1 | Algılama ve müdahale | Sensörler, aktüatörler |
| 2 | İzleme ve kontrol | PLC, SCADA, HMI |
| 3 | Üretim operasyonları yönetimi | MES, kalite ve bakım sistemleri |
| 4 | İş planlama ve lojistik | ERP |
Sorunların çoğu katmanların içinde değil, aralarında çıkar. SCADA’nız mükemmel olabilir; ama veri Seviye 3’e ulaşmıyorsa yönetim yine vardiya sonu raporunu bekler.
En sık eksik: Seviye 3
Türkiye’deki üretim tesislerinde en sık gördüğümüz tablo şudur: sahada PLC ve SCADA var, tepede bir ERP var, ortada ise Excel. İş emri ERP’den çıkar, kâğıtla sahaya iner, gerçekleşen üretim gün sonunda elle girilir. Plan ile gerçekleşen arasındaki fark ancak ertesi gün görünür.
ISA-95’in 3. bölümü bu katmanı dört operasyon alanına ayırır:
- Üretim operasyonları: çizelgeleme, iş emrinin sahaya dağıtımı, gerçekleşenin takibi
- Kalite operasyonları: muayene, test, izlenebilirlik
- Bakım operasyonları: arıza ve planlı bakım, ekipman durumu
- Envanter operasyonları: malzeme ve yarı mamul hareketleri
Bir MES projesine başlamadan önce bu dört alandan hangisinin en çok kayıp ürettiğini bilmek, projenin kapsamını yarıya indirebilir.
Neden önemli?
ISA-95’i bilmek, tedarikçi seçiminde de işinizi kolaylaştırır. “Sistemi ERP’ye bağlayabiliyor musunuz?” sorusu yerine “Hangi ISA-95 nesnelerini, hangi arayüzle değiştiriyorsunuz?” diye sorabilirsiniz. Cevap netse entegrasyon da net olur.
Hangi katmanın eksik olduğunu bilmeden yapılan yatırım, köprüsüz kurulan bir yol gibidir.
Sizin fabrikanız hangi katmanda kopuyor?
Durum Analizi, ISA-95 katmanlarınızı ve acatech olgunluk aşamanızı 3 dakikada çıkarır. Sonuç ekranında katmanlarınızı ve kopukluğun tam yerini görürsünüz.